پژوهشنامه حمل و نقل

پژوهشنامه حمل و نقل

تاثیر روند تغییرات بخش حمل و نقل بر بخش های اقتصادی کلان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
علی ادریسی 1
علیرضا یوسفی شاتوری 2
1 دانشیار، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، تهران، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، تهران، ایران
10.22034/tri.2025.549359.3383
چکیده
این مقاله با رویکرد سیاست‌محور به بررسی تأثیر توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل بر متغیرهای کلان اقتصادی ایران در دوره زمانی ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۲ می‌پردازد. شاخص ترکیبی حمل‌ونقل شامل بخش‌های جاده‌ای، ریلی، دریایی و هوایی و متغیرهای اقتصادی کلیدی چون تولید ناخالص داخلی غیرنفتی، نرخ بیکاری، تورم، نرخ ارز، حجم نقدینگی و شاخص کل بورس مدنظر قرار گرفته‌اند. روش پژوهش ترکیبی از رگرسیون حداقل مربعات معمولی (OLS) ، آزمون علیت گرنجر و آزمون هم‌انباشتگی انگل-گرنجر است. داده‌های این پژوهش به صورت سالانه جمع‌آوری شده است. یافته‌ها نشان می‌دهند که توسعه حمل‌ونقل به طور معناداری رشد اقتصادی (تولید ناخالص داخلی غیرنفتی) را افزایش می‌دهد، نرخ بیکاری را کاهش می‌دهد و به کنترل نسبی تورم کمک می‌کند. این نتایج تأکید می‌کنند که سرمایه‌گذاری در توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل یک محرک کلیدی برای رشد تولید و اشتغال است. نتایج به‌دست‌آمده برای سیاستگذاران حوزه عمران، حمل‌ونقل و توسعه شهری کاربردی است. همچنین، بهبود هماهنگ حمل‌ونقل جاده‌ای، ریلی، دریایی و هوایی می‌تواند به ثبات نسبی نرخ ارز و کنترل نقدینگی در اقتصاد کمک کند. پیشنهاد می‌شود با اولویت‌بندی پروژه‌های حمل‌ونقل و ارتقای بهره‌وری، از ظرفیت توسعه حمل‌ونقل در جهت دستیابی به رشد اقتصادی پایدار، ارتقای رفاه اجتماعی، کاهش بیکاری و ثبات متغیرهای کلان استفاده شود.
کلیدواژه‌ها
حمل‌ونقل
اقتصاد کلان
رگرسیون OLS
آزمون علیت گرنجر
هم‌انباشتگی انگل-گرنجر
موضوعات

عنوان مقاله English

The impact of transportation sector trends on the macroeconomic sectors

نویسندگان English

Ali Edrisi 1
Alireza Yousefi Shaturi 2
1 Associate Professor, Department of Civil Engineering, K.N. Toosi University of Technology, Tehran, Iran.
2 M.Sc., Student, Department of Civil Engineering, K.N. Toosi University of Technology, Tehran, Iran
چکیده English

This policy-oriented article examines the impact of transportation-infrastructure development on Iran’s key macroeconomic variables during the period 2001–2023 (1380–1402 in the Iranian calendar). The composite transportation index covers the road, rail, maritime, and air sectors, while the economic variables include non-oil GDP, unemployment rate, inflation, exchange rate, money supply, and the overall stock-market index. The research methodology combines Ordinary Least Squares (OLS) regression, the Granger causality test, and the Engle–Granger cointegration test, using annually collected data. Findings show that transportation development significantly boosts economic growth (non-oil GDP), reduces unemployment, and helps moderate inflation. These results highlight transportation-infrastructure investment as a key driver of production growth and job creation. The outcomes are practical for policymakers in civil engineering, transportation, and urban development. Coordinated improvements across road, rail, maritime,
and air transport can also contribute to relative exchange-rate stability and liquidity control. The study recommends prioritizing transportation projects and enhancing efficiency to harness the sector’s potential for sustainable economic growth, improved social welfare, reduced unemployment, and greater macroeconomic stability.

کلیدواژه‌ها English

Transportation
Macroeconomy
OLS Regression
Granger Causality Test
Engle–Granger Cointegration
- اکبریان، رضا و قائدی، علی (1390). سرمایه گذاری در زیر ساخت­های اقتصادی و رشد آن بر توسعه اقتصادی تابستان، فصلنامه پژوهشی شماره3.
- ابوالحسنی، رضا و متقی، سمیرا (1397). مقاله واکاوی ارتباط سرمایه گذاری در زیرساخت های حمل ونقل و رشد اقتصادی کشور.
-بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، آمارهای اقتصادی سالانه. درگاه ملی داده‌های اقتصادی، سال‌های 1380–1402.
-مرکز آمار ایران، نتایج طرح‌های آمارگیری نیروی کار و شاخص‌های کلان اقتصادی، سال‌های 1380–1402.
-وزارت راه و شهرسازی، گزارش‌های سالانه بخش حمل‌ونقل و مسکن، سال‌های مختلف.
-سازمان بورس و اوراق بهادار، آمار شاخص کل و گزارش‌های بازار سرمایه، سال‌های 1380–1402.
-کدخدایی، علیرضا، خاکسار، حسن، اخباری، کامران. (1401). تعیین نقش توسعه حمل‌ونقل بر شاخص‌های کلان اقتصادی، نوزدهمین کنفرانس بین‌المللی مهندسی حمل‌ونقل و ترافیک، تهران: سازمان حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری تهران.
-بازدار اردبیلی، پریسا (1402). اثر نامتقارن نوسانات مثبت و منفی نرخ ارز بر سرمایه‌گذاری در بخش حمل‌ونقل. فصلنامه علمی پژوهشنامه حمل‌ونقل، سال بیستم، دوره سوم، شماره ۷۶، پاییز . 54-41.
-کاشف، محمود، صراطی‌کیش، آذر، پژومان، الهه (1402). بررسی رابطه حمل‌ونقل با اقتصاد و نقش و جایگاه آن در پیشرفت حمل‌ونقل. بیست‌ویکمین کنفرانس ملی مهندسی عمران، معماری و توسعه شهری، آبان، ایران.
-مجیبی، فاطمه (1402). نقش و جایگاه راهبردی حمل‌ونقل بر اقتصاد کشور. فصلنامه علمی تخصصی مدیریت، حسابداری و اقتصاد، دوره ۷، شماره ۲، تابستان.
 
-Aschauer, D. A. (1989). Is Public Expenditure Productive? Journal of Monetary Economics, 23(2), 177–200.
-Kuznets, S. (1973). Modern Economic Growth. Yale University Press.
-Li, S., & Shankar, R. (2022). Transport Infrastructure and Inclusive Growth in Asia. ADB.
-Marshall, A. (1890). Principles of Economics. London: Macmillan.
-Romer, P. M. (1990). Endogenous Technological Change. Journal of Political Economy, 98(5), S71–S102.
-Saidi, S. (2025). Modeling Long-Run Relationships between Transport, FDI, Human Capital, and Economic Development in 25 African Countries. Economic Alternatives.
-Schumpeter, J. A. (1942). Capitalism, Socialism and Democracy. New York: Harper & Brothers.
-World Development Report (2020). Trading for Development in the Age of Global.