مرکز تحقیقات راه ، مسکن و شهرسازی پژوهشنامه حمل و نقل 1735-3459 22 4 2025 12 22 Assessing the Effectiveness of Roadside Service Centers in Enhancing the Safety of Rural Roadways ارزیابی اثربخشی مجتمع‌های خدماتی رفاهی بر بهبود ایمنی راه‌های برون‌شهری 53 82 224375 10.22034/tri.2025.527856.3350 FA احمد انوری دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران نوید ندیمی دانشیار، بخش مهندسی عمران، داﻧﺸﻜﺪة فنی- مهندسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران Journal Article 2025 06 02 Alleviating driver fatigue and drowsiness, especially in the desert regions of Iran marked by vast and monotonous roadways, is an essential method for improving safety. In recent years, especially during the last decade, the development of roadside welfare service complexes along rural roads has become increasingly significant. This paper seeks to evaluate the effectiveness of roadside service complexes in improving road safety. The main causes for drivers' failure to utilize these complexes will be emphasized. The Kerman province, identified as a desert region with substantial road networks, has been selected for a case study. A comparative examination of several routes across the province has been undertaken using data envelopment analysis to assess the complex's impact on safety enhancement. Qualitative research and binary logistic regression modeling have been utilized to identify the determinants affecting the use of welfare service complexes. The results of this study indicate that, in addition to creating welfare service complexes, it is crucial to emphasize their quality to attract drivers and enable brief stays, hence improving driver performance. Given that drivers generally do not take breaks during short and intra-provincial trips, it is crucial to incorporate travel duration as a criterion for the location of welfare service complexes. کاهش خستگی و خواب‌آلودگی رانندگان به‌ویژه در مناطق کویری ایران با را‌ه‌های طولانی و یکنواخت یکی از راهبردهای مهم جهت ارتقای ایمنی است. برای این منظور ساخت مجتمع‌های خدماتی رفاهی در راه‌های برون‎شهری به‌ویژه در ده سال اخیر رونق گرفته است. این مقاله در نظر دارد تا به بررسی اثربخشی مجتمع‌های خدماتی رفاهی بر ارتقای ایمنی راه بپردازد. همچنین مهم‌ترین دلایل عدم استفاده از این مجتمع‌ها توسط رانندگان نیز شناسایی خواهد شد. در همین راستا، استان کرمان به عنوان یک منطقه کویری با راه‌های طولانی به‌عنوان مطالعه موردی انتخاب شده است. جهت بررسی تأثیر مجتمع بر بهبود ایمنی، با استفاده از تحلیل پوششی داده‌ها مقایسه‌ای میان محورهای مختلف استان صورت گرفته است. برای شناسایی عوامل اثرگذار بر استفاده از مجتمع‌های خدماتی رفاهی نیز از تحلیل‌های کیفی و مدل‌سازی رگرسیون لجستیک باینری استفاده شده است. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که علاوه بر ساخت مجتمع‌های خدماتی رفاهی بایستی بر لزوم کیفیت آن‌ها برای جذب رانندگان و توقف کوتاه برای بهبود عملکرد رانندگان تأکید شود. با توجه به اینکه رانندگان در سفرهای کوتاه و درون استانی تمایلی به توقف برای استراحت ندارد لازم است زمان سفر رانندگان به عنوان معیاری برای مکانیابی مجتمع‌های خدماتی رفاهی در نظر گرفته شود. https://www.trijournal.ir/article_224375_86951896648430e264222db80aa4eb6b.pdf