مرکز تحقیقات راه ، مسکن و شهرسازی پژوهشنامه حمل و نقل 1735-3459 23 1 2026 03 21 The Impact of Sanctions and Economic Shocks on Iran's Transportation: A VECM Approach تاثیر تحریم و شوک های اقتصادی بر حمل‌و‌نقل ایران با رویکرد VECM 375 386 238272 10.22034/tri.2026.567411.3420 FA هادی گنجی زهرایی مربی، مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، تهران، ایران هدا فصیحی کرمی کارشناس پژوهشی، مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، تهران، ایران مریم خلیل عراقی دانشیار، دانشگاه آزاد اسلامی علوم تحقیقات، تهران، ایران Journal Article 2025 12 20 This study analyzes the impact of economic sanctions and shocks on Iran’s transportation sector (2011–2025). It identifies the transmission mechanisms of these effects through the exchange rate channel, distinguishing between long-term equilibrium and short-term sectoral responses. Utilizing a Vector Error Correction Model (VECM), the research examines quarterly data for the transportation Consumer Price Index (CPI), sectoral value-added, and the exchange rate. Cointegration tests were applied to verify stable long-term relationships, followed by Impulse Response Function (IRF) analysis. Results confirm a stable long-term equilibrium. The cointegration vector reveals the exchange rate as the dominant determinant of transportation inflation, with a high elasticity of 1.61. Conversely, increased value-added significantly mitigates price pressures. In the short run, the transportation CPI serves as the primary adjustment variable, with an error correction term (ECT) of -0.058. Furthermore, exchange rate fluctuations, with a one-quarter lag, exert a robust impact on sectoral inflation. IRF analysis shows that exchange rate shocks trigger rapid, intense, and persistent increases in the transportation price index, while the impact on value-added remains mild and transient. Sanctions primarily affect the transportation sector by inducing foreign exchange market instability. The dominant transmission mechanism is the cost-push and imported inflation channel, rather than structural changes in real economic activity. <span lang="AR-SA" style="font-size: 10.0pt; font-family: 'B Traffic'; mso-ascii-font-family: Arial; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-font-family: Arial; color: #222222;">این پژوهش به تحلیل اثر تحریم‌ها و شوکهای اقتصادی، بر بخش حمل‌ونقل ایران می‌پردازد. هدف اصلی، شناسایی و واکاوی سازوکار انتقال این اثرات از طریق کانال نرخ ارز و تمایز بین واکنش‌های بلندمدت و کوتاه‌مدت متغیرهای کلیدی این بخش است. مطالعه حاضر از نوع کاربردی و با رویکرد کمی انجام شده است. برای دستیابی به اهداف تحقیق، از مدل تصحیح خطای برداری<span dir="LTR" lang="AR-SA" style="font-size: 10.0pt; font-family: 'Arial',sans-serif; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-bidi-font-family: 'B Traffic'; color: #222222;"> (VECM) <span lang="AR-SA" style="font-size: 10.0pt; font-family: 'B Traffic'; mso-ascii-font-family: Arial; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-font-family: Arial; color: #222222;">و داده‌های فصلی سه متغیر شاخص قیمت مصرف‌کننده بخش حمل‌ونقل، ارزش افزوده بخش حمل‌ونقل و نرخ ارز طی دوره ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۴ استفاده شده است. پس از اطمینان از درجه یک بودن انباشتگی متغیرها با آزمونADF<span lang="AR-SA" style="font-size: 10.0pt; font-family: 'B Traffic'; mso-ascii-font-family: Arial; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-font-family: Arial; color: #222222;">، وجود رابطه تعادلی بلندمدت با آزمون هم‌انباشتگی یوهانسون بررسی و سپس برآورد مدل و تحلیل توابع عکس‌العمل آنی صورت پذیرفت. نتایج آزمون هم‌انباشتگی، وجود یک رابطه تعادلی بلندمدت پایدار بین متغیرها را تأیید کرد. برآورد بردار هم‌انباشتگی نشان داد نرخ ارز با ضریب ۱.۶۱ مهم‌ترین عامل تعیین‌کننده تورم حمل‌ونقل در بلندمدت است. در مقابل، ارزش افزوده این بخش دارای اثر کاهنده معنادار بر قیمت‌ها است. در کوتاه‌مدت، شاخص قیمت حمل‌ونقل با ضریب تصحیح خطای ۰.۰۵۸-، متغیر اصلی تعدیل‌کننده انحرافات از مسیر تعادلی بلندمدت شناخته شد و تغییرات نرخ ارز با یک وقفه فصلی، اثر مستقیم و قوی بر تورم این بخش داشت. تحلیل توابع عکس‌العمل آنی آشکار ساخت که شوک نرخ ارز موجب افزایشی سریع، شدید و پایدار در شاخص قیمت حمل‌ونقل می‌شود، در حالی که اثر آن بر ارزش افزوده بخش، خفیف، زودگذر و در بلندمدت خنثی است. یافته‌ها به وضوح نشان می‌دهد که تحریم‌ها عمدتاً از طریق ایجاد بی‌ثباتی و شوک در بازار ارز، بخش حمل‌ونقل را تحت تأثیر قرار می‌دهند و کانال غالب انتقال این اثرات، <span lang="AR-SA" style="font-size: 10.0pt; font-family: 'B Traffic'; mso-ascii-font-family: Arial; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-font-family: Arial; color: #222222;">کانال هزینه و تورم وارداتی <span lang="AR-SA" style="font-size: 10.0pt; font-family: 'B Traffic'; mso-ascii-font-family: Arial; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-font-family: Arial; color: #222222;">است، نه کانال تغییرات فعالیت واقعی اقتصادی. این نتایج بر ضرورت اتخاذ سیاست‌های فعالانه برای <span lang="AR-SA" style="font-size: 10.0pt; font-family: 'B Traffic'; mso-ascii-font-family: Arial; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-font-family: Arial; color: #222222;">کاهش وابستگی ارزی، مدیریت ریسک نرخ ارز و افزایش تاب‌آوری <span lang="AR-SA" style="font-size: 10.0pt; font-family: 'B Traffic'; mso-ascii-font-family: Arial; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-fareast-theme-font: minor-latin; mso-hansi-font-family: Arial; color: #222222;">بخش حمل‌ونقل در برابر نوسانات ناشی از تحریم‌ها تأکید می‌ورزد.

https://www.trijournal.ir/article_238272_cf1a0a85d3f5d16a2a263ea059e20117.pdf