مرکز تحقیقات راه ، مسکن و شهرسازی پژوهشنامه حمل و نقل 1735-3459 23 1 2026 03 21 Epidemiological Analysis of Road Traffic Accidents in Mazandaran Province Before, During, and After the COVID-19 Pandemic. تحلیل اپیدمیولوژیک تصادفات رانندگی در استان مازندران قبل، حین و بعد از پاندمی کووید-19 . 387 402 239405 10.22034/tri.2026.539144.3367 FA پادیناسادات شریفیان دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه راه و ترابری، دانشکده عمران، دانشگاه صنعتی نوشیروانی، بابل، ایران فرشیدرضا حقیقی دانشیار، گروه راه و ترابری، دانشکده عمران، دانشگاه صنعتی نوشیروانی، بابل، ایران 0000-0002-6823-4458 حسین قاسمی نژاد دانش آموخته کارشناسی ارشد، معاون دفتر ایمنی و پایش هوشمند حمل ونقل سازمان راهداری و حمل ونقل جاده‌ای کشور Journal Article 2025 08 04 The COVID-19 pandemic, by bringing about fundamental changes in travel patterns and driving behavior, has significantly influenced the structure of road traffic accidents. The objective of this study is to conduct an epidemiological analysis of road traffic accidents and to examine temporal, spatial, and behavioral changes among drivers in Mazandaran Province during the pre-, during-, and post-COVID-19 periods. This study adopts a descriptive–analytical design, and its data include all traffic accidents recorded by the Traffic Police of Mazandaran Province during the study period (2018–2023). After data cleaning, spatial, temporal, and causal variables were classified, and analyses were performed using descriptive statistics, the chi-square test, and Poisson regression modeling to examine factors affecting the severity of accident outcomes. In addition, spatial analysis and accident density mapping were employed to identify spatial patterns. The novelty of this study lies in its comparative analysis of traffic accidents across three time periods—pre-pandemic, during the pandemic, and post-pandemic—and in its investigation of changes in driving behavior under conditions of social crisis. The results indicate that during the pandemic, despite a reduction in traffic volume, the proportion of high-risk accidents—particularly rollovers and those associated with speeding—increased, and the temporal pattern of accidents shifted toward low-traffic hours. Furthermore, after the easing of restrictions, some of these high-risk patterns persisted. Overall, the findings demonstrate that human factors, time of occurrence, and type of collision play a decisive role in accident severity, and that the results of this study can inform traffic safety policymaking and transportation management in similar crisis situations. همه‌گیری کووید–۱۹ با ایجاد تغییرات بنیادین در الگوی تردد و رفتار رانندگی، بر ساختار تصادفات جاده‌ای تأثیرگذار بوده است. هدف این پژوهش، تحلیل اپیدمیولوژیک تصادفات رانندگی و بررسی تغییرات زمانی، مکانی و رفتاری رانندگان در استان مازندران طی دوره‌های پیش، حین و پس از پاندمی کووید–۱۹ است. پژوهش حاضر از نوع توصیفی–تحلیلی بوده و داده‌های آن شامل کلیه تصادفات ثبت‌شده پلیس راهور استان مازندران در سال‌های مورد مطالعه(۱۳۹۷–۱۴۰۲) است. در این تحقیق، پس از پالایش داده‌ها، متغیرهای مکانی، زمانی و علّی طبقه‌بندی شدند و تحلیل‌ها با استفاده از آمار توصیفی، آزمون کای‌دو و مدل رگرسیون پواسون به‌منظور بررسی عوامل مؤثر بر شدت پیامدهای تصادفات انجام گرفت. همچنین به‌منظور شناسایی الگوهای مکانی، از تحلیل فضایی و ترسیم نقشه‌های تراکم تصادفات استفاده شد. نوآوری پژوهش حاضر در انجام تحلیل تطبیقی تصادفات در سه بازه زمانی پیش، حین و پساکرونا و بررسی تغییرات رفتاری رانندگان در شرایط بحران اجتماعی نهفته است. نتایج پژوهش نشان داد که در دوران همه‌گیری، با وجود کاهش حجم تردد، سهم تصادفات پرخطر به‌ویژه واژگونی و سرعت غیرمجاز افزایش یافته و الگوی زمانی وقوع تصادفات به سمت ساعات کم‌تردد جابه‌جا شده است. همچنین پس از فروکش کردن محدودیت‌ها، بخشی از این الگوهای پرخطر پایدار باقی مانده است. یافته‌ها بیانگر آن است که عوامل انسانی، زمان وقوع و نوع برخورد نقش تعیین‌کننده‌ای در شدت پیامدهای تصادفات داشته و می‌توان از نتایج این پژوهش در سیاست‌گذاری ایمنی ترافیک و مدیریت حمل‌ونقل در شرایط بحرانی مشابه استفاده کرد. https://www.trijournal.ir/article_239405_3b3a0fa5425079ce7034b2f1910dedf2.pdf