مرکز تحقیقات راه ، مسکن و شهرسازی پژوهشنامه حمل و نقل 1735-3459 23 2 2026 06 22 “Evaluating the Impact of Intelligent Transportation Systems on Traffic Safety Using Poisson and Negative Binomial Models: A Case Study of the Ramsar–Gorgan National Highway” ارزیابی اثر تجهیزات هوشمند حمل‌ونقل بر ایمنی ترافیک با استفاده از مدل‌های پواسون و دوجمله‌ای منفی در جاده سراسری رامسر-گرگان 253 270 242682 10.22034/tri.2026.570070.3428 FA اسفندیار حیدری کانی دانشجوی دکتری، گروه عمران، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران علی نادران استادیار، گروه عمران، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0001-5842-0188 علیرضا سرکار استادیار، گروه عمران، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 2026 01 01 Intelligent Transportation Systems (ITS) are widely recognized as effective interventions for improving road safety. This study evaluates the impact of ITS components, including speed enforcement cameras, Variable Message Signs (VMS), and Weigh-In-Motion (WIM) systems, on crash frequency along high-traffic road corridors in Mazandaran and Golestan provinces. A six-year dataset (2013–2018) comprising 16,669 reported crashes, annual average daily traffic (AADT), and detailed spatial information on ITS installations was analyzed. Poisson and Negative Binomial regression models were employed to model crash frequency as count data. The results indicate that speed cameras have a statistically significant crash-reduction effect, particularly within short distances from installation sites, with substantial reductions observed across most model specifications. In contrast, WIM systems were associated with an increase in crash frequency, especially in close proximity to their locations. This finding is attributed to abnormal driving behavior and sudden maneuvers by some heavy vehicle drivers attempting to disrupt or evade system operation. Model comparison results show that the Negative Binomial model provides a better fit than the Poisson model, indicating the presence of overdispersion in the crash data. Overall, the findings suggest that proper deployment and management of ITS—especially automated enforcement cameras—can significantly enhance road safety. However, effective implementation of WIM systems requires redesign, driver training, and enhanced monitoring. Policy and operational recommendations are provided to improve ITS performance. به‌کارگیری سامانه‌های هوشمند حمل‌ونقل (ITS) یکی از مؤثرترین مداخلات برای ارتقای ایمنی جاده‌ای محسوب می‌شود. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی اثر تجهیزات هوشمند شامل دوربین‌های کنترل سرعت، تابلوهای پیام‌متغیر (VMS) و سامانه توزین در حرکت (WIM) بر فراوانی تصادفات در محورهای پرتردد استان‌های مازندران و گلستان انجام شد. داده‌های شش‌ساله (۱۳۹۲–۱۳۹۷) شامل ۱۶٬۶۶۹ تصادف ثبت‌شده، متوسط سالانه تردد روزانه (AADT) و اطلاعات دقیق محل نصب تجهیزات ITS استخراج و تحلیل گردید. برای مدل‌سازی، از رگرسیون پواسون و دوجمله‌ای منفی به‌عنوان دو رویکرد معتبر در مدل‌سازی داده‌های شمارشی استفاده شد. نتایج نشان داد نصب دوربین‌ها اثر کاهشی معناداری بر تعداد تصادفات بویژه در فاصله کم از محل نصب دوربین‌ها دارد، ‌طوریکه در اکثر مدل‌ها درصد کاهش قابل توجه‌ای مشاهده شده است. سامانه WIM برخلاف انتظار، موجب افزایش تصادفات بویژه در فاصله بسیار نزدیک محل نصب این نوع تجهیزات شده که نتیجه رفتار غیر متعارف و مانورهای ناگهانی رانندگان بعضی از وسایل نقلیه سنگین جهت اختلال در عملکرد سامانه است. با این حال، مدل دوجمله‌ای منفی برازش بهتری نسبت به پواسون ارائه داد و به‌عنوان مدل معتبرتر و قابل اتکاتر برای تحلیل داده انتخاب شد. یافته‌ها نشان می‌دهد توسعه و مدیریت درست ITS، بویژه دوربین‌های ثبت تخلف، می‌تواند نقش مؤثری در ارتقای ایمنی جاده‌ای داشته باشد. اما بهره‌برداری از سامانه WIM نیازمند بازطراحی، آموزش و نظارت تکمیلی است. در پایان، پیشنهادهای سیاستی و اجرایی برای بهبود عملکرد سیستم‌های هوشمند حمل‌ونقل ارائه شده است. https://www.trijournal.ir/article_242682_7458f97a6e0216ab4db3a481e152c453.pdf