مرکز تحقیقات راه ، مسکن و شهرسازی پژوهشنامه حمل و نقل 1735-3459 23 3 2026 09 23 Governance Structure Analysis and Challenges of Iran’s Logistics System: The Role of Institutions, Actors, and Systems تحلیل ساختار حاکمیتی و چالش‌های نظام لجستیک ایران: نقش‌آفرینی نهادها، بازیگران و سامانه‌ها 375 386 246368 10.22034/tri.2026.585486.3465 FA مقصود پوریاری استادیار، مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، تهران، ایران مهران غلامی استادیار، مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، تهران، ایران 0000-0002-5403-5861 محمد ثناگو مطلق مدیریت زنجیره تامین آمادگران، تهران، ایران Journal Article 2026 06 07 This article aims to analyze the Iranian logistics system and identify its key obstacles by examining the governance structure, actors, and information systems affecting this area. The research method is based on a documentary study and field analysis, in which more than 140 governance institutions, 142 companies with different ownership (private, government, quasi-government), and 80 related software systems have been examined. Also, 27 logistics operational loops and the role of institutions in each have been identified. The findings show that the complex governance structure, fragmentation and parallelism of institutions, lack of integration of information systems, and lack of coordination between components of the logistics system are the most important reasons for Iran's poor performance in global logistics indicators. These challenges have caused the share of logistics costs in the cost price of goods in Iran to reach about 30%, while this figure is below 6% in efficient economies. The conclusion of the article emphasizes the necessity of developing an integrated logistics system, reforming the governance structure, developing software infrastructure, and strengthening inter-agency coordination. Improving logistics will not only lead to a reduction in national costs, but can also act as a driving force for Iran's economic and trade growth in the region. این مقاله با هدف تحلیل نظام لجستیک ایران و شناسایی موانع کلیدی آن، به بررسی ساختار حاکمیتی، بازیگران و سامانه‌های اطلاعاتی مؤثر بر این حوزه پرداخته است. روش تحقیق مبتنی بر مطالعه‌ی اسنادی و تحلیل میدانی است که در آن بیش از ۱۴۰ نهاد حکمرانی، ۱۴۲ شرکت با مالکیت‌های مختلف (خصوصی، دولتی، شبه‌دولتی) و ۸۰ سامانه‌ی نرم‌افزاری مرتبط مورد بررسی قرار گرفته‌اند. همچنین ۲۷ حلقه‌ی عملیاتی لجستیکی و نقش‌آفرینی نهادها در هر یک شناسایی شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که ساختار حاکمیتی پیچیده، پراکندگی و موازی‌کاری نهادها، عدم یکپارچگی سامانه‌های اطلاعاتی، و نبود هماهنگی بین اجزای نظام لجستیک، مهم‌ترین دلایل عملکرد ضعیف ایران در شاخص‌های جهانی لجستیک هستند. این چالش‌ها موجب شده‌اند که سهم هزینه‌های لجستیک در قیمت تمام‌شده کالاها در ایران به حدود ۳۰٪ برسد، در حالی که این رقم در اقتصادهای کارآ زیر ۶٪ است. نتیجه‌گیری مقاله بر ضرورت تدوین نظام یکپارچه لجستیکی، اصلاح ساختار حاکمیتی، توسعه زیرساخت‌های نرم‌افزاری و تقویت هماهنگی بین‌دستگاهی تأکید می‌کند. بهبود لجستیک نه تنها به کاهش هزینه‌های ملی می‌انجامد، بلکه می‌تواند به عنوان موتور محرکه‌ی رشد اقتصادی و تجاری ایران در منطقه عمل کند.

https://www.trijournal.ir/article_246368_0fb45c1bffa9d38d345d9ff494c85a1f.pdf