پژوهشنامه حمل و نقل

پژوهشنامه حمل و نقل

ارتقای فرهنگ ترافیکی و نقش آن در رشد اقتصادی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سعید گرشاسبی فخر 1
حمیدرضا نعمتی 2
1 استادیار، گروه اقتصاد، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
2 دانشجوی دکتری، گروه اقتصاد، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
10.22034/tri.2026.593660.3489
چکیده
پویایی اقتصاد ملی نیازمند توسعه پایدار است، اما تصادفات جاده‌ای به عنوان یک مانع ساختاری، سالانه خسارت‌های مادی و انسانی سنگینی بر پیکره تولید ناخالص داخلی تحمیل می‌کنند. پژوهش حاضر با هدف سنجش تأثیر «فرهنگ ترافیکی» بر رشد اقتصادی ایران طی دوره ۱۴۰۰-۱۳۷۰ انجام شد. برای تبیین روابط تعادلی میان رشد اقتصادی، شاخص ترکیبی فرهنگ ترافیکی (که تصادفات را به عنوان نمره منفی در خود ادغام کرده است)، سرمایه‌گذاری زیرساختی و جمعیت، از الگوی پویای خودتوضیح‌برداری با وقفه‌های توزیعی (ARDL) استفاده گردید. نتایج نشان داد که در بلندمدت، شاخص فرهنگ ترافیکی در وضعیت فعلی اثری بازدارنده و منفی بر رشد اقتصادی دارد؛ بدین معنا که هزینه‌های ناهنجاری‌های ترافیکی بر منافع بهبودهای رفتاری غلبه کرده است. همچنین سرمایه‌گذاری زیرساختی محرک مثبت رشد ارزیابی شد. در نتیجه، سیاست‌گذاران باید از رویکردهای صرفاً سخت‌افزاری فاصله گرفته و ارتقای فرهنگ ترافیکی را به عنوان یک «سیاست کلان اقتصادی» برای کاهش هزینه‌های استهلاک سرمایه انسانی و تحقق پایدار رشد در دستور کار قرار دهند.
کلیدواژه‌ها
تصادفات جاده‌ای
رشد اقتصادی
فرهنگ ترافیکی
مدل پویای .ARDL
موضوعات

عنوان مقاله English

Improving Traffic Culture and Its Role in Economic Growth

نویسندگان English

Saeed Garshasbi Fakhr 1
Hamidreza Nemati 2
1 Assistant Professor, Department of Economics, Faculty of Economics and Social Sciences, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran.
2 Ph.D., Student, Department of Economics, Faculty of Economics and Social Sciences, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran.
چکیده English

The dynamism of the national economy requires sustainable development, but road traffic crashes, acting as a structural barrier, impose heavy human and material costs on the Gross Domestic Product annually. This study aimed to evaluate the impact of "traffic culture" on Iran's economic growth during the period 1991-2021. To explain the equilibrium relationships among economic growth, the composite index of traffic culture (which integrates accidents as a negative score), infrastructure investment, and population, the Autoregressive Distributed Lag (ARDL) dynamic model was employed. The results indicated that in the long run, the current state of the traffic culture index has a deterrent and negative effect on economic growth; meaning the costs of traffic anomalies have outweighed the benefits of behavioral improvements. Furthermore, infrastructure investment was identified as a positive driver of growth. Consequently, policymakers must shift from hardware-only approaches to promoting traffic culture as a "macroeconomic policy" to reduce human capital depreciation costs and achieve sustainable economic growth.

کلیدواژه‌ها English

Road accidents
economic growth
traffic culture
dynamic ARDL model
- امیری، سجاد.، حق‌شناس، مجید.، و سلیمی، محمدباقر. (۱۴۰۳). تأثیر آموزش فرهنگ رانندگی بر پرخاشگری رانندگان. فصلنامه مطالعات فرهنگی پلیس، ۱۱(۲)، ۱-۱۵.
-بازدار اردبیلی، پریسا و پژمان‌زاد، پیمان (۱۴۰۰). بررسی رابطه بین متغیرهای کلان اقتصادی در کاهش سوانح حمل‌ونقل جاده‌ای کشور. مجله ارتقای ایمنی و پیشگیری از مصدومیت‌ها، ۹(۴)، ۲۵۵-۲۶۳.
-پژوهشکده حمل و نقل. (۱۴۰۰). گزارش بررسی تأثیر ترافیک بر مصرف سوخت و زمان سفر در کلان‌شهرهای ایران (گزارش پژوهشی شماره ۲-۴۰۱). وزارت راه و شهرسازی.
-پلیس راهور فراجا. (۱۴۰۲). سالنامه آماری تصادفات جاده‌ای سال ۱۴۰۱. معاونت اجتماعی و فرهنگ ترافیک.
-پورشمس، محمد. (۱۴۰۳). بررسی موقعیت (وضعیت) موجود راهبردی پلیس راهور فراجا در پیشگیری از تصادفات ناشی از عوامل انسانی و تعیین موقعیت مطلوب در این زمینه. فصلنامه علمی راهور. 13(51)، 150-121.
-دبیری‌نژاد، شادی.، و فوری، حسین. (۱۴۰۳). بسته سیاستی کاهش تصادفات رانندگی در سال ۱۴۰۳ (شماره مسلسل: ۱۹۹۹۰). مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
-زارعی، یونس.، و استعلاجی، علی. (۱۳۹۷). ارزیابی سطح توسعه استان‌های کشور در حوزه ایمنی و ترافیک جاده‌ای (مقطع زمانی ۱۳۹۰-۱۳۹۲). جغرافیا، ۱۶(۵۶)، ۵۲-۷۴.
-سوری، علی. (۱۳۹۰). اقتصادسنجی: همراه با کاربردEViews انتشارات فرهنگ‌شناسی.
-کاغذیان، سعید. (۱۳۹۸). بررسی اثر توسعه انسانی بر قیمت سایه‌ای تصادفات جاده‌ای در ایران. پژوهشنامه حمل و نقل، ۱۶(۱)، ۳۰۷-۳۱۹.
-Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179-211. doi.org/10.1016/0749-5978(91)90020-T
Anbarci, N., Escaleras, M., & Register, C. A. (2009). Traffic fatalities and public sector corruption. Journal of Transport Economics and Policy, 43(2), 171-194.
 doi.org/10.1111/j.1467-6435.2006.00335.x
-Bhavan, T. (2018). The relationship between per capita GDP and road accidents in Sri Lanka:
An ARDL bound test approach. Asian Journal of Economic Modelling, 8(7), 238-246. doi.org/10.18488/journal.8.2018.63.238.246
-Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. Richardson (Ed.), Handbook of theory and research for the sociology of education, Greenwood Press, 241-258.
-Button, K. (2010). Transport economics (3rd ed.). Edward Elgar Publishing.
-Cameron, A. C., & Trivedi, P. K. (1998). Regression analysis of count data (Econometric Society Monographs No. 30). Cambridge University Press.
 doi.org/10.1017/CBO9780511814365
Elvik, R. (2000). How much do road accidents cost the national economy? Accident Analysis & Prevention, 32(6), 849–851.
 doi.org/10.1016/S0001-4575(00)00015-4
Frolov, A. V., Kotova, I. B., & Petrov, A. P. (2019). Road traffic culture as a safety factor: A sociological analysis. Sociological Studies, (8), 73-82.
 doi.org/10.31857/S013216250006180-2
Garg, N., & Hyder, A. A. (2006). Exploring the relationship between GDP and road traffic fatalities in low- and middle-income countries. Journal of Regional Analysis and Policy, 38(3), 211-221.
-Johansson, P., & Mathiesen, L. (2000). Explaining risk differences between countries: The role of income and vehicle ownership. Lund University Economic Studies, 91, 1-25.
-Kopits, E., & Cropper, M. (2005). Traffic fatalities and economic growth. Accident Analysis & Prevention, 37(1), 169-178. doi.org/10.1016/j.aap.2004.04.006
-Law, T. H., Noland, R. B., & Evans, A. W. (2010). Factors associated with the relationship between GDP and road fatalities. Journal of Safety Research, 41(4), 311-316. doi.org/10.1016/j.jsr.2010.09.003
-Law, T. H., Noland, R. B., & Evans, A. W. (2011). The sources of the Kuznets relationship between road fatalities and economic growth. Journal of Transport Geography, 19(2), 355-365. doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2010.02.004
-Long, J. S. (1997). Regression models for categorical and limited dependent variables (1st ed.). Sage Publications. Pesaran, M. H., & Shin, Y. (1997). An autoregressive distributed-lag modelling approach to cointegration analysis. Econometric Society Monographs, 31, 371-413. doi.org/10.1017/CBO9780511753978.011
-Mankiw, N. G., Romer, D., & Weil, D. N. (1992). A contribution to the empirics of economic growth. The Quarterly Journal of Economics, 107(2), 407–437.
doi.org/10.2307/2118477
-Romer, P. M. (1990). Endogenous technological change. Journal of Political Economy, 98(5), S71-S102.
doi.org/10.1086/261725
-Salon, D., & Gulyani, S. (Eds.). (2019). Transport, development and climate change. Springer.
 doi.org/10.1007/978-3-030-02305-8
-Shaw, et al. (2025). An analysis of the symmetric and asymmetric relationship between road traffic casualties and economic development of Ghana. Journal of Transport Geography, 122, 103988. doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2024.103988
-Shaw, W., et al. (2025). An analysis of the symmetric and asymmetric relationship between road traffic casualties and economic development of Ghana. Journal of Transport Geography, 122, 103988. doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2024.103988
-Traynor, T. L. (2008). The relationship between per capita income and automobile fatality rates: Evidence from Ohio. Accident Analysis & Prevention, 40(6), 1907-1917.
doi.org/10.1016/j.aap.2008.08.001
-Warner, H. W., & Aberg, L. (2008). Drivers' decision to speed: A study inspired by the theory of planned behavior. Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, 11(5), 376-389. doi.org/10.1016/j.trf.2008.03.002
-Wegman, F., & Aarts, L. (Eds.). (2006). Advancing sustainable safety: National road safety outlook for the Netherlands. SWOV Institute for Road Safety Research.
-World Bank. (2020). The high toll of traffic injuries: Unacceptable and preventable. World Bank Group.
 doi.org/10.1596/34237
-World Health Organization (WHO). (2023). Global status report on road safety 2023.
پژوهشنامه حمل و نقل
دوره 23، شماره 4
زمستان 1405
صفحه 433-448