پژوهشنامه حمل و نقل

پژوهشنامه حمل و نقل

ارزیابی موانع و چالشهای هوشمندسازی در مدیریت ترافیک شهرهای جدید: مطالعه موردی شهر جدید امیرکبیر، ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه مهندسی عمران،دانشگاه آزاد اسلامی،اراک،ایران
2 گروه مهندسی صنایع،دانشگاه آزاد اسلامی،اراک،ایران
10.22034/tri.2026.604535.3517
چکیده
مدیریت کارآمد ترافیک در شهرهای جدید به دلیل توسعه تدریجی زیرساخت‌ها، کمبود داده‌های برخط و محدودیت منابع مالی با چالش‌های ساختاری روبه‌رو است. هدف این پژوهش، شناسایی، غربال‌گری و اولویت‌بندی موانع و پیش‌ران‌های هوشمندسازی مدیریت ترافیک در شهر جدید امیرکبیر و تدوین راهبردهای سیاستی منسجم است. نوآوری روش‌شناختی این مطالعه در توسعه یک زنجیره تصمیم‌گیری چهارمرحله‌ای شامل «دلفی فازی (Fuzzy Delphi)، فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP)، تحلیل راهبردی SWOT و تحلیل پایداری/حساسیت» تعریف می‌شود که گسست میان ارزیابی خبره‌محور و تدوین برنامه راهبردی را برطرف می‌سازد. در گام نخست، پس از بررسی ادبیات و غربال‌گری از طریق دلفی فازی با مشارکت ۹ خبره ترافیک و شهرسازی، ۱۶ زیرمعیار نهایی در قالب چهار بعد عملیاتی استخراج گردید. سپس وزن نسبی شاخص‌ها با ماتریس مقایسات زوجی AHP و ضریب ناسازگاری مطلوب (02/0) تعیین شد. در لایه راهبردی، ماتریس عوامل داخلی و خارجی (SWOT) با ارزیابی میدانی دو جامعه هدف شامل ساکنان (۷۸ نمونه بر اساس فرمول کوکران) و مدیران و کارشناسان شهری تدوین شد. نتایج وزنی AHP نشان داد که ابعاد «محیط هوشمند» (وزن 317/0) و «حمل‌ونقل هوشمند» (وزن 294/0) بیشترین اولویت را در استقرار سامانه دارند؛ همچنین زیرمعیارهای «کاهش مصرف انرژی» (123/0)، «توسعه سامانه‌های حمل‌ونقل هوشمند» (114/0) و «فضای سبز شهری» (114/0) دارای بالاترین اهمیت عملیاتی هستند. یافته‌های کیفی تحلیل راهبردی نشان داد که شهر با وجود بسترهای مخابراتی مناسب در بدو تأسیس (مهم‌ترین نقطه قوت)، با آسیب‌پذیری‌های حادی چون نابرابری در توزیع عوارض ترافیکی و شبکه هندسی ناکامل روبه‌رو است؛ در این راستا نبود آگاهی عمومی شهروندان جدی‌ترین تهدید و یکپارچه‌سازی پایش معابر اصلی و فرعی اولویت‌دارترین فرصت شناسایی گردید. آزمون حساسیت، پایداری ساختاری رتبه‌بندی را تایید کرد و چارچوب سیاستی حاصل از این پژوهش، قابلیت انتقال و بومی‌سازی در سایر شهرهای جدید با ویژگی‌های مشابه جمعیتی و کالبدی را دارا می‌باشد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Assessment of Barriers and Challenges to Smartification in Traffic Management of New Towns: A Case Study of Amir Kabir New Town, Iran

نویسندگان English

Ali Bayat 1
Mohammad Ehsanifar 2
Ehsanollah Zeighami 1
1 Department of Civil Engineering,Ar.C.,Islamic Azad University,Arak,Iran
2 Department of Industrial Engineering,Ar.C.,Islamic Azad University,Arak,Iran
چکیده English

Traffic management in new towns faces structural challenges due to gradual infrastructure development, a lack of real-time data, and financial constraints. This study aims to identify, screen, and prioritize the barriers and drivers of smart traffic management in the new town of Amir Kabir and to formulate coherent policy strategies. Its methodological innovation lies in a four-stage decision chain—comprising Fuzzy Delphi, Analytic Hierarchy Process (AHP), SWOT analysis, and sensitivity analysis—bridging expert assessment with strategic planning.



Initially, through literature review and Fuzzy Delphi screening with 9 experts, 16 sub-criteria were extracted across four dimensions. Relative weights were determined via AHP pairwise comparisons with a desirable inconsistency ratio (0.02). The SWOT matrix was developed using field assessments of 78 residents (via Cochran’s formula) alongside urban managers and experts. AHP results revealed that “Smart Environment” (weight 0.317) and “Smart Mobility” (weight 0.294) hold the highest priorities, with “energy consumption reduction” (0.123), “ITS development” (0.114), and “urban green space” (0.114) showing the highest operational significance. Strategic findings indicated that while adequate initial telecommunications serve as the primary strength, the town suffers from vulnerabilities like traffic toll distribution inequality and incomplete geometric networks. Furthermore, a lack of citizen awareness emerged as the most severe threat, whereas monitoring integration stood out as the top opportunity. Sensitivity analysis confirmed ranking stability, establishing a transferable policy framework for similar new towns.

کلیدواژه‌ها English

Smart Traffic Management
New Towns
Analytic Hierarchy Process (AHP)
SWOT Analysis
Urban Sustainability

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 30 آبان 1405