پژوهشنامه حمل و نقل

پژوهشنامه حمل و نقل

مدلسازی و ارزیابی تأثیر خشم رانندگان کامیون در رفتارهای ناهنجار رانندگی با استفاده از مدل رگرسیون خطی چندگانه (مطالعه‌ی موردی: رانندگان کامیون استان آذربایجان‌شرقی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
عبدالرضا شیخ الاسلامی 1
بابک سدید 2
شاهین حسنی 2
هانیه ملوک زاده 2
1 استادیار، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران
10.22034/tri.2025.461332.3247
چکیده
رانندگان کامیون به‌واسطه شغل خود، معمولاً در شرایط کاری سخت با ساعات طولانی و برنامه‌ریزی فشرده در سطح جاده‌ها فعالیت می‌کنند. ازاین‌رو بیش از سایر رانندگان در معرض خطر تصادفات و رفتارهای پرخاشگرانه ناشی از رانندگی قرار می-گیرند. یکی از مسائلی که باعث بروز حوادث رانندگی می‌شود، رفتارهای ناهنجار رانندگی است. این رفتارها اغلب ناشی از عوامل جمعیت‌شناختی، احساساتی، اجتماعی و مسائل مرتبط با شغل است؛ که می‌تواند به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم ایمنی رانندگان کامیون را کاهش دهد. با توجه به اینکه خشم‌رانندگی یکی از رایج‌ترین احساساتی است که رانندگان در طول روز تجربه می‌کنند. این پژوهش، به بررسی تأثیر خشم‌رانندگی در بروز رفتارهای ناهنجار رانندگی در بین رانندگان کامیون می‌پردازد. برای این منظور، یک پرسشنامه با بهره‌گیری از پرسشنامه‌ استاندارد 14 سؤالی خشم‌رانندگی (DAS)، پرسشنامه‌ استاندارد 27 سؤالی رفتار ناهنجار رانندگی (DBQ) و اطلاعات جمعیت شناختی طراحی شد. و در میان 520 راننده کامیون استان آذربایجان‌شرقی به‌صورت تصادفی توزیع شد نتایج حاصل از 481 پرسشنامه معتبر نشان می‌دهد بین کلیه‌ی ابعاد خشم‌رانندگی (رفتارهای خصمانه، حضور پلیس، رانندگی غیرقانونی، موانع ترافیکی) و عامل‌های رفتار رانندگی (لغزش‌ها، خطاها، تخلفات تهاجمی، تخلفات عادی) همبستگی معنادار و مثبت وجود دارد. و از میان متغیر دموگرافیک، تجربه‌ی رانندگی، با کلیه‌ی عامل‌های رفتار رانندگی رابطه معنادار و منفی دارد.همچنین بین سن رانندگان کامیون و دو عامل «تخلفات تهاجمی» و «تخلفات عادی» همبستگی معنادار و منفی وجود دارد. درحالی‌که بین وضعیت تأهل، تعداد افراد خانواده و مدرک تحصیلی رانندگان کامیون با هیچ‌یک از خرده مقیاس‌های رفتارهای رانندگی همبستگی معنادار و قابل‌ملاحظه‌ای وجود ندارد. در این مطالعه، جهت پیش‌بینی رفتارهای ناهنجار رانندگی بر اساس میزان خشم‌رانندگی و ویژگی‌های دموگرافیک رانندگان کامیون، از مدل‌های رگرسیون خطی چندگانه استفاده‌شد. با توجه به نتایج تحلیل همبستگی و مدل‌های رگرسیونی، خشم ناشی از موانع ترافیکی، یکی از مهم‌ترین عوامل بروز انواع رفتارهای ناهنجار رانندگی است.
کلیدواژه‌ها
خشم‌رانندگی
رفتارهای ناهنجار رانندگی
رانندگان کامیون
مدل رگرسیون خطی چندگانه

موضوعات

عنوان مقاله English

Evaluating the Impact of Lorry Drivers Aggression on Aberrant Driving Behaviours (Case Study: Truck Drivers in East Azerbaijan Province)

نویسندگان English

Abdolreza Sheikholeslami 1
Babak Sadid 2
Shahin Hassani 2
Hanie Moloukzade 2
1 Assistant Professor, School of Civil Engineering, Iran University of Science and Technology, Tehran, Iran.
2 M.Sc., Grad., School of Civil Engineering, Iran University of Science and Technology, Tehran, Iran.
چکیده English

Based on empirical evidence, aberrant driving behaviors, which are often due to socio-cognitive, psycho-social factors, and job-related issues, may have a direct or indirect effect on the occurrence of accidents. On the one hand, truck drivers spend considerable amounts of time on roads and highways due to their types of occupation. Consequently, they are more exposed to driving risks, accidents, and aggressive driving behaviors. This study evaluates the effect of the psychological parameter (driving anger) on the occurrence of aberrant driving behaviors among truck drivers. To conduct this study, a questionnaire is first designed using the standard Driving Behavior Questionnaire (DBQ) and Driving Anger Scale (DAS) along with demographic information of drivers. Thereafter, the questionnaires are distributed among 520 truck drivers in East Azerbaijan province, and the necessary data are collected. After evaluating the factor structure of the questionnaires and confirming their reliability, the correlation analysis is performed between drivers' demographic characteristics and dimensions of driving anger with driving behavior subscales. The results indicate a significant and positive relationship between all anger factors (aggressive behaviors, police presence, illegal driving, traffic obstructions) and driving behavior subscales (slips, errors, aggressive violations, and ordinary violations). According to correlation analysis, the driving experience variable is significantly and positively correlated with all driving behavior subscales, while the drivers' age variable has a significant and negative correlation with aggressive and ordinary violation factors. Finally, a multiple linear regression model is built for each of the driving behavior subscales (as dependent variables) based on driving anger factors (as independent variables) to predict the occurrence of aberrant driving behaviors.

کلیدواژه‌ها English

Driving Anger
Driving Aberrant Behaviours
Lorry Drivers
Aggressive Driving
Multiple Linear Regression
-توکلی کاشانی، علی و رحیمی، مهدی  (1403). مدل‌سازی اثر مؤلفه‌های درونی و بیرونی منبع کنترل بر رفتار و تصادفات رانندگان ایرانی. پژوهشنامه حمل‌ونقل، 21(1)، 74-59.
-سازمان پزشکی قانونی کشور (1403). آمار متوفیات و مصدومان حوادث رانندگی در دو ماهه اول سال 1403.
-شفیعی نیک‌آبادی، محسن و حکاکی، امیر  (1404). مدل پویای عوامل انسانی و وسیله نقلیه مؤثر بر تصادفات ترافیکی منجر به جرح و فوت در شهر تهران. پژوهشنامه حمل‌ونقل، 22(3)، 360-341.
-کارگرخبازی سردرود، محمدرضا ، شیخ الاسلامی، عبدالرضا و خانپور، علی  (1403). ارائه مدل اثرگذاری حواس‌پرتی بر روی رفتار ناهنجار رانندگی برای رانندگان وسایل نقلیه سنگین. پژوهشنامه حمل‌ونقل، 21(4)، 264-253.
-کاظمینی، تکتم­، قنبری هاشم‌آبادی، بهرامعلی­، مدرس غروی، مرتضی و اسماعیلی زاده، مسعود  (1390). اثربخشی گروه‌درمانی شناختی رفتاری در کاهش خشم و پرخاشگری رانندگی. نشریه روان‌شناسی بالینی، 3(2)، 11-1.
-Brandenburg, S., & Oehl, M. (2021). Driving anger in Germany: Validation of the driving anger scale for German drivers. Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, 81, 317-328.‏
-Damjanović, M., Mićić, S., Matović, B., Jovanović, D., & Bulajić, A. (2022). Differences in driving anger among professional drivers: a cross-cultural study. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(7), 4168.‏
-Deffenbacher, J. L., Oetting, E. R., & Lynch, R. S. (1994). Development of a driving anger scale. Psychological Reports, 74(1), 83-91.‏
-Diebold, J. C. (2003). Mindfulness in the machine: A mindfulness-based cognitive therapy for the reduction of driving anger. Hofstra University.‏
-Hashmi, S. I., Nawi, N. H. M., Fung, Y. L. V., & Abdibin, S. H. S. J. (2020). Examining the relationship between driving anger and the violation of traffic laws and differences based on gender. International Journal of Road Safety, 1(1), 9-15.‏
-Intini, P., Colonna, P., & Ryeng, E. O. (2019). Route familiarity in road safety: A literature review and an identification proposal. Transportation research part F: traffic Psychology and Behaviour, 62, 651-671.‏
-Lajunen, T., Parker, D., & Summala, H. (2004). The Manchester driver behaviour questionnaire: a cross-cultural study. Accident Analysis & Prevention, 36(2), 231-238.‏
-Maslać, M., Antić, B., Lipovac, K., Pešić, D., & Milutinović, N. (2018). Behaviours of drivers in Serbia: Non-professional versus professional drivers. Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, 52, 101-111.‏
-Mehdizadeh, M., Shariat-Mohaymany, A., & Nordfjaern, T. (2018). Accident involvement among Iranian lorry drivers: Direct and indirect effects of background variables and aberrant driving behaviour. Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, 58, 39-55.‏
-Mudgal, V., Niranjan, V., Rastogi, P., & Jain, P. (2021). Road Rage and Driver Anger-An Indian Perspective. Archives of Medicine and Health Sciences, 9(2), 244-251.‏
-Reason, J., Manstead, A., Stradling, S., Baxter, J., & Campbell, K. (1990). Errors and violations on the roads: a real distinction? Ergonomics, 33(10-11), 1315-1332.‏
-Roidl, E., Siebert, F. W., Oehl, M., & Höger, R. (2013). Introducing a multivariate model for predicting driving performance: The role of driving anger and personal characteristics. Journal of Safety Research, 47, 47-56.‏
-Sullman, M. J. (2006). Anger amongst New Zealand drivers. Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, 9(3), 173-184.
-Youssef, D., Salameh, P., Abou-Abbas, L., & Salmi, L. R. (2022). Anger hits the road: Validation and cross-cultural adaptation of the Arabic version of driving anger scale and its association with road traffic crashes and fines.‏
-Youssef, D., Salameh, P., Abou-Abbas, L., & Salmi, L. R. (2023). Driving anger dimensions and their relationship with aberrant driver behavior in Lebanon: Results from a national self-reported survey. Plos One, 18(3), e0283293.‏
-Zhang, T., Chan, A. H., Li, S., Zhang, W., & Qu, X. (2018). Driving anger and its relationship with aggressive driving among Chinese drivers. Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, 56,
496-507.‏