پژوهشنامه حمل و نقل

پژوهشنامه حمل و نقل

ارزیابی اثربخشی مجتمع‌های خدماتی رفاهی بر بهبود ایمنی راه‌های برون‌شهری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
احمد انوری 1
نوید ندیمی 2
1 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
2 دانشیار، بخش مهندسی عمران، داﻧﺸﻜﺪة فنی- مهندسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
10.22034/tri.2025.527856.3350
چکیده
کاهش خستگی و خواب‌آلودگی رانندگان به‌ویژه در مناطق کویری ایران با را‌ه‌های طولانی و یکنواخت یکی از راهبردهای مهم جهت ارتقای ایمنی است. برای این منظور ساخت مجتمع‌های خدماتی رفاهی در راه‌های برون‎شهری به‌ویژه در ده سال اخیر رونق گرفته است. این مقاله در نظر دارد تا به بررسی اثربخشی مجتمع‌های خدماتی رفاهی بر ارتقای ایمنی راه بپردازد. همچنین مهم‌ترین دلایل عدم استفاده از این مجتمع‌ها توسط رانندگان نیز شناسایی خواهد شد. در همین راستا، استان کرمان به عنوان یک منطقه کویری با راه‌های طولانی به‌عنوان مطالعه موردی انتخاب شده است. جهت بررسی تأثیر مجتمع بر بهبود ایمنی، با استفاده از تحلیل پوششی داده‌ها مقایسه‌ای میان محورهای مختلف استان صورت گرفته است. برای شناسایی عوامل اثرگذار بر استفاده از مجتمع‌های خدماتی رفاهی نیز از تحلیل‌های کیفی و مدل‌سازی رگرسیون لجستیک باینری استفاده شده است. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که علاوه بر ساخت مجتمع‌های خدماتی رفاهی بایستی بر لزوم کیفیت آن‌ها برای جذب رانندگان و توقف کوتاه برای بهبود عملکرد رانندگان تأکید شود. با توجه به اینکه رانندگان در سفرهای کوتاه و درون استانی تمایلی به توقف برای استراحت ندارد لازم است زمان سفر رانندگان به عنوان معیاری برای مکانیابی مجتمع‌های خدماتی رفاهی در نظر گرفته شود.
کلیدواژه‌ها
اثربخشی
ایمنی
تحلیل پوششی داده‌ها
مجتمع خدماتی رفاهی

موضوعات

عنوان مقاله English

Assessing the Effectiveness of Roadside Service Centers in Enhancing the Safety of Rural Roadways

نویسندگان English

Ahmad Anvari 1
Navid Nadimi 2
1 M.Sc., Student, Civil Engineering Department, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran.
2 Associate Professor, Civil Engineering Department, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran.
چکیده English

Alleviating driver fatigue and drowsiness, especially in the desert regions of Iran marked by vast and monotonous roadways, is an essential method for improving safety. In recent years, especially during the last decade, the development of roadside welfare service complexes along rural roads has become increasingly significant. This paper seeks to evaluate the effectiveness of roadside service complexes in improving road safety. The main causes for drivers' failure to utilize these complexes will be emphasized. The Kerman province, identified as a desert region with substantial road networks, has been selected for a case study. A comparative examination of several routes across the province has been undertaken using data envelopment analysis to assess the complex's impact on safety enhancement. Qualitative research and binary logistic regression modeling have been utilized to identify the determinants affecting the use of welfare service complexes. The results of this study indicate that, in addition to creating welfare service complexes, it is crucial to emphasize their quality to attract drivers and enable brief stays, hence improving driver performance. Given that drivers generally do not take breaks during short and intra-provincial trips, it is crucial to incorporate travel duration as a criterion for the location of welfare service complexes.

کلیدواژه‌ها English

Effectiveness
Safety
Data Envelopment Analysis
Roadside Service Centers
-اتقائی، محمد و گلستانه، محمد (1395). ارائه مدلی جهت مکان یابی مراکز خدماتی-رفاهی بین جاده­ای با رویکرد پدافند غیرعامل کنفرانس پدافند غیرعامل و توسعه پایدار.
-پزشکی‌قانونی. (1403). سازمان پزشکی قانونی کشور.
-وزارت‌راه‌ وترابری. (1390). راهبرد ملی ایمنی راه­های ایران (ویرایش دوم). تهران: وزارت راه و ترابری، معاونت آموزش، تحقیقات و فناوری، دفتر مطالعات فناوری و ایمنی.
-Al-Kaisy, A. Veneziano, D., Kirkemo, Z. & Dorrington, C. (2012). Practical guidelines for estimation of rest area use on rural interstates and arterial highways. Transportation Research Record, 2303(1), 117-124.
-Alkhatni, F.­, Ishak, S. Z., & Milad, A. (2021). Characteristics and potential impacts of rest areas proximate to roadways: a review. The Open Transportation Journal, 15.
-Blasche, G. Pasalic, S. Bauböck, V. M., Haluza, D., & Schoberberger, R. (2017). Effects of rest-break intention on rest-break frequency and work-related fatigue. Human Factors, 59(2), 289-298.
-Bunn, T. L., Slavova, S., & Rock, P. J. (2019). Association between commercial vehicle driver at-fault crashes involving sleepiness/fatigue and proximity to rest areas and truck stops. Accident Analysis & Prevention, 126, 3-9.
-Campagne, A. Pebayle, T. & Muzet, A. (2004). Correlation between driving errors and vigilance level: influence of the driver's age. Physiology & behavior, 80(4), 515-524.
-Casey, G. J., Miles-Johnson, T & Stevens, G. J. (2024). Heavy vehicle driver fatigue: Observing work and rest behaviours of truck drivers in Australia. Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, 104, 136-153.
-Charnes, A. Cooper, W. W. & Rhodes, E. (1978). Measuring the efficiency of decision making units. European Journal of Operational Research, 2(6), 429-444.
-Chen, C. & Xie, Y. (2014a). The impacts of multiple rest-break periods on commercial truck driver's crash risk. Journal of Safety Research, 48, 87-93.
-Chen, C. & Xie, Y. (2014b). Modeling the safety impacts of driving hours and rest breaks on truck drivers considering time-dependent covariates. Journal of Safety Research, 51, 57-63.
-Connor, J. Whitlock, G. Norton, R. & Jackson, R. (2001). The role of driver sleepiness in car crashes: a systematic review of epidemiological studies. Accident Analysis & Prevention, 33(1), 31-41.
-Cook, W. D., & Seiford, L. M. (2009). Data envelopment analysis (DEA)–Thirty years on. European Journal of Operational Research, 192(1), 1-17.
-Dianawati, F. & Rebecca, P. (2019). Analytic hierarchy process (AHP) and goal programming in selecting new rest area location in Trans Jawa highway. Proceedings of the 5th International Conference on Industrial and Business Engineering.
-Ding, W., Wang, Y., Chu, P., Chen, F., Song, Y., Zhang, N., & Lin, D. (2022). Safety-oriented planning of expressway truck service areas based on driver demand. Frontiers in Public Health, 10, 976495.
-Folkard, S., & Lombardi, D. A. (2006). Modeling the impact of the components of long work hours on injuries and “accidents”. American Journal of Industrial Medicine, 49(11), 953-963.
-Hänecke, K., Tiedemann, S., Nachreiner, F., & Grzech-Šukalo, H. (1998). Accident risk as a function of hour at work and time of day as determined from accident data and exposure models for the German working population. Scandinavian Journal of Work, Environment & Health, 43-48.
-Kim, S. Kim, Y. Yook, D. & Lim, J. (2025). Characterising safety effects of highway rest areas using continuous driving time variable. International Journal of Crashworthiness, 1-9.
-Lee, H.-S., Lee, E.-E., Seo, I. K., & Park, J.J. (2012). Developing design guidelines for rest area based on the traffic safety. International Journal of Highway Engineering, 14(3),
173-182.
-Lise, F., Shattell, M., Garcia, R. P. Rodrigues, K. C., de Ávila, W. T., Garcia, F. L., & Schwartz, E. (2024). Long-Haul Truck Drivers’ Perceptions of Truck Stops and Rest Areas: Focusing on Health and Wellness. International Journal of Environmental Research and Public Health, 21(9), 1251.
-MacLean. A. W. Davies, D. R. & Thiele, K. (2003). The hazards and prevention of driving while sleepy. Sleep Medicine Reviews, 7(6), 507-521.
-McArthur, A. Kay, J., Savolainen, P. T & Gates, T. J. (2013). Effects of public rest areas on fatigue-related crashes. Transportation Research Record, 2386(1), 16-25.
-Rossi, R., Gastaldi, M., & Gecchele, G. (2011). Analysis of driver task-related fatigue using driving simulator experiments. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 20, 666-675.
-Wang, L., & Pei, Y. (2014). The impact of continuous driving time and rest time on commercial drivers' driving performance and recovery. Journal of Safety Research, 50,11-15.