پژوهشنامه حمل و نقل

پژوهشنامه حمل و نقل

تحلیل اپیدمیولوژیک تصادفات رانندگی در استان مازندران قبل، حین و بعد از پاندمی کووید-19 .

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه راه و ترابری، دانشکده عمران، دانشگاه صنعتی نوشیروانی، بابل، ایران
2 دانشیار، گروه راه و ترابری، دانشکده عمران، دانشگاه صنعتی نوشیروانی، بابل، ایران
3 دانش آموخته کارشناسی ارشد، معاون دفتر ایمنی و پایش هوشمند حمل ونقل سازمان راهداری و حمل ونقل جاده‌ای کشور
چکیده
همه‌گیری کووید–۱۹ با ایجاد تغییرات بنیادین در الگوی تردد و رفتار رانندگی، بر ساختار تصادفات جاده‌ای تأثیرگذار بوده است. هدف این پژوهش، تحلیل اپیدمیولوژیک تصادفات رانندگی و بررسی تغییرات زمانی، مکانی و رفتاری رانندگان در استان مازندران طی دوره‌های پیش، حین و پس از پاندمی کووید–۱۹ است. پژوهش حاضر از نوع توصیفی–تحلیلی بوده و داده‌های آن شامل کلیه تصادفات ثبت‌شده پلیس راهور استان مازندران در سال‌های مورد مطالعه(۱۳۹۷–۱۴۰۲) است. در این تحقیق، پس از پالایش داده‌ها، متغیرهای مکانی، زمانی و علّی طبقه‌بندی شدند و تحلیل‌ها با استفاده از آمار توصیفی، آزمون کای‌دو و مدل رگرسیون پواسون به‌منظور بررسی عوامل مؤثر بر شدت پیامدهای تصادفات انجام گرفت. همچنین به‌منظور شناسایی الگوهای مکانی، از تحلیل فضایی و ترسیم نقشه‌های تراکم تصادفات استفاده شد. نوآوری پژوهش حاضر در انجام تحلیل تطبیقی تصادفات در سه بازه زمانی پیش، حین و پساکرونا و بررسی تغییرات رفتاری رانندگان در شرایط بحران اجتماعی نهفته است. نتایج پژوهش نشان داد که در دوران همه‌گیری، با وجود کاهش حجم تردد، سهم تصادفات پرخطر به‌ویژه واژگونی و سرعت غیرمجاز افزایش یافته و الگوی زمانی وقوع تصادفات به سمت ساعات کم‌تردد جابه‌جا شده است. همچنین پس از فروکش کردن محدودیت‌ها، بخشی از این الگوهای پرخطر پایدار باقی مانده است. یافته‌ها بیانگر آن است که عوامل انسانی، زمان وقوع و نوع برخورد نقش تعیین‌کننده‌ای در شدت پیامدهای تصادفات داشته و می‌توان از نتایج این پژوهش در سیاست‌گذاری ایمنی ترافیک و مدیریت حمل‌ونقل در شرایط بحرانی مشابه استفاده کرد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Epidemiological Analysis of Road Traffic Accidents in Mazandaran Province Before, During, and After the COVID-19 Pandemic.

نویسندگان English

Padina Sadat Sharifian 1
Farshidreza Haghighi 2
Hossein Ghasemi Nejad 3
1 M.Sc.,Grad., Civil Department, Babol Noshirvani University of Technology, Babol, Iran.
2 Associate Professor, Civil Department, Babol Noshirvani University of Technology, Babol, Iran.
3 M.Sc.,Grad., Bureau of Safety and Intelligent Transportation Monitoring of I.R. of Iran Road Maintenance & Transportation Organization.
چکیده English

The COVID-19 pandemic, by bringing about fundamental changes in travel patterns and driving behavior, has significantly influenced the structure of road traffic accidents. The objective of this study is to conduct an epidemiological analysis of road traffic accidents and to examine temporal, spatial, and behavioral changes among drivers in Mazandaran Province during the pre-, during-, and post-COVID-19 periods. This study adopts a descriptive–analytical design, and its data include all traffic accidents recorded by the Traffic Police of Mazandaran Province during the study period (2018–2023). After data cleaning, spatial, temporal, and causal variables were classified, and analyses were performed using descriptive statistics, the chi-square test, and Poisson regression modeling to examine factors affecting the severity of accident outcomes. In addition, spatial analysis and accident density mapping were employed to identify spatial patterns. The novelty of this study lies in its comparative analysis of traffic accidents across three time periods—pre-pandemic, during the pandemic, and post-pandemic—and in its investigation of changes in driving behavior under conditions of social crisis. The results indicate that during the pandemic, despite a reduction in traffic volume, the proportion of high-risk accidents—particularly rollovers and those associated with speeding—increased, and the temporal pattern of accidents shifted toward low-traffic hours. Furthermore, after the easing of restrictions, some of these high-risk patterns persisted. Overall, the findings demonstrate that human factors, time of occurrence, and type of collision play a decisive role in accident severity, and that the results of this study can inform traffic safety policymaking and transportation management in similar crisis situations.

کلیدواژه‌ها English

Traffic accidents
COVID-19
Epidemiological analysis
Poisson regression
Transportation safety
-عابدینی، م. (۱۳۹۳). روش‌های اپیدمیولوژیک در حوادث ترافیکی (روش‌های تحلیل آماری تصادفات). بیرجند: دانشگاه آزاد اسلامی واحد بیرجند.
-ابراهیمی‌پور، م.، و خانی، آ. (۱۳۹۲). بررسی دموگرافیک بیماران ترومایی ناشی از تصادفات جاده­ای مراجعه­کننده به بیمارستان طالقانی مشهد: مطالعه توصیفی-مقطعی. مجله طب اورژانس ایران، ۵(۳)، 191-183.
-خرمی، ز.، هاشمی نظری، س. س.، و قدیرزاده، م. ر. (۱۳۹۵). اپیدمیولوژی مرگ‌های ناشی از سوانح ترافیکی در استان فارس. فصلنامه ارتقای ایمنی و پیشگیری از مصدومیت‌ها، ۴(۴)،
 224-217.
-صادقی بازرگانی، ح.، و ایوبی، ع. (۱۳۹۵). مرور الگوهای اپیدمیولوژیک تصادفات جاده‌ای: تحلیل مقالات ۱۹۹۶ تا ۲۰۱۴. فصلنامه ارتقاء ایمنی و پیشگیری از آسیب‌ها، ۳(۲)، 22-12.
-علوی، س. س.، محمدی، م. ر.، سوری، ح.، و جنتی‌فرد، ف. (۱۳۹۵). تعیین ویژگی‌های شناختیرفتاری رانندگان اتوبوس و کامیون طی سوانح ترافیکی ۱۳۹۳۱۳۹۲: مطالعه‌ای مقطعی بر ۸۰۰ راننده پایه یک. مجله ارتقای ایمنی و پیشگیری از مصدومیت‌ها. ۳(۴), 232-223.
-برزگر، ع.، قدی‌پاشا، م.، فروزش، م.، ولی‌یاری، س.، و خادمی، ع. (۱۳۹۹). مطالعه اپیدمیولوژیک مرگ ناشی از تصادفات ترافیکی در میان کاربران موتورسیکلت در ایران (۱۳۹۰۱۳۹۶): یک تحلیل مقطعی. مجله چینی تروماتولوژی، ۲۳(۴)،223-219.
-حمزه، الف.، و نجفی، ب. (۱۳۹۵). الگوی اپیدمیولوژیک مرگ‌ومیر ناشی از تصادفات رانندگی در ایران (۱۳۸۳ تا ۱۳۹۲). مجله بهداشت عمومی ایران، ۴۵(۱)، 96-88.
-حیدری، س.، و حسین‌زاده، ح. (۱۳۹۲). ویژگی‌های اپیدمیولوژیک تصادفات منجر به فوت در استان فارس: یک بررسی مبتنی بر جامعه. فصلنامه سلامت کار و ایمنی، ۳(۲)،55-62.
-بختیاری، م.، و سوری، ح. (۱۳۹۲). بررسی اپیدمیولوژی و عوامل موثر بر پیامد حوادث ترافیکی درون‌شهری در ایران. مجله ارتقای ایمنی و پیشگیری از مصدومیت‌ها، ۱(۳)، 159-150.
-خزایی، م.، و رضائیان، ف. (۱۳۹۷). جنبه های اپیدمیولوژیک آسیب­های کلی در استان همدان طی سال‌های ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۳. مجله ترومای ایران، ۹(۱)، 46-39.
-محتشم امیری، م.، و دستگیری، ر. (۱۳۹۵). بررسی اپیدمیولوژیک تصادفات جاده­ای در استان گیلان در سال ۱۳۹۱. مجله اپیدمیولوژی ایران، ۱۲(۴)، 50-41.
-معافیان، م.، و آقابیگی، م. (۱۳۹۲). بررسی اپیدمیولوژیک تصادفات رانندگی در ایران با تاکید بر عوامل مرتبط با رانندگان. مجله پزشکی انتظامی، ۲(۱)، 19-11.
-قدیر‌زاده، ع.، و شجاعی، م. (۱۳۹۵). وضع و روند تغییرات مرگ و میر ناشی از حوادث رانندگی ایران در دهه ۸۰ خورشیدی. سلامت و ایمنی حمل‌ونقل، ۴(۱)، 35-25.
-قانعیان، م.، و ترفیعی، ح. (۱۴۰۰). بررسی اپیدمیولوژیک عوامل مرتبط با حوادث رانندگی در شهر یزد. مجله ایمنی راه‌ها، ۱۵ (۱)، ۱۱۳-۱۲۸.
 
-Almayo, A., et al. (2023). Epidemiological characteristics of road traffic accident fatalities in Addis Ababa, Ethiopia: A retrospective cross-sectional study based on traffic police records (2018–2020). BMC Emergency Medicine, 23(1), 1-15.
-Barroso, Y., & Russo, M. (2023). Youth drug use and impaired driving in the U.S.: Evidence from national surveys (2016–2019). Journal of Substance Use and Addiction, 28(3), 302–318.
-Bhalla, K. S., & Mohan, D. (2015). Safety of young children on motorized twowheelers around the world: A review of the global epidemiological evidence. IATSS Research, 38(2), 83–91.
-Eboli, L., Mazzulla, G., & Forciniti, C. (2017). How driver characteristics can influence driving style. Accident Analysis & Prevention, 99, 49–6.
-Miklaraki, A., et al. (2023). One year of COVID-19: Impacts on safe driving behavior and policy recommendations. A descriptive review of multiple driving behavior indicators and crash data in relation to severity of response measures in Greece and the Kingdom of Saudi Arabia. Traffic Psychology and Behaviour, 91, 123–135.
-Muller, G., & Skyving, S. (2023). What causes fatal road traffic crashes in elderly drivers? A registry-based longitudinal study from Sweden. Accident Analysis & Prevention, 188, 106744.
-Pathak, S. M., Jindal, A. K., Verma, A. K., & Mahen, A. (2014). An epidemiological study of road traffic accident cases admitted in a tertiary care hospital. Med J Armed Forces India, 70(1), 32–35.