پژوهشنامه حمل و نقل

پژوهشنامه حمل و نقل

تحلیل ساختار حاکمیتی و چالش‌های نظام لجستیک ایران: نقش‌آفرینی نهادها، بازیگران و سامانه‌ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار، مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، تهران، ایران
2 مدیریت زنجیره تامین آمادگران، تهران، ایران
چکیده
این مقاله با هدف تحلیل نظام لجستیک ایران و شناسایی موانع کلیدی آن، به بررسی ساختار حاکمیتی، بازیگران و سامانه‌های اطلاعاتی مؤثر بر این حوزه پرداخته است. روش تحقیق مبتنی بر مطالعه‌ی اسنادی و تحلیل میدانی است که در آن بیش از ۱۴۰ نهاد حکمرانی، ۱۴۲ شرکت با مالکیت‌های مختلف (خصوصی، دولتی، شبه‌دولتی) و ۸۰ سامانه‌ی نرم‌افزاری مرتبط مورد بررسی قرار گرفته‌اند. همچنین ۲۷ حلقه‌ی عملیاتی لجستیکی و نقش‌آفرینی نهادها در هر یک شناسایی شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که ساختار حاکمیتی پیچیده، پراکندگی و موازی‌کاری نهادها، عدم یکپارچگی سامانه‌های اطلاعاتی، و نبود هماهنگی بین اجزای نظام لجستیک، مهم‌ترین دلایل عملکرد ضعیف ایران در شاخص‌های جهانی لجستیک هستند. این چالش‌ها موجب شده‌اند که سهم هزینه‌های لجستیک در قیمت تمام‌شده کالاها در ایران به حدود ۳۰٪ برسد، در حالی که این رقم در اقتصادهای کارآ زیر ۶٪ است. نتیجه‌گیری مقاله بر ضرورت تدوین نظام یکپارچه لجستیکی، اصلاح ساختار حاکمیتی، توسعه زیرساخت‌های نرم‌افزاری و تقویت هماهنگی بین‌دستگاهی تأکید می‌کند. بهبود لجستیک نه تنها به کاهش هزینه‌های ملی می‌انجامد، بلکه می‌تواند به عنوان موتور محرکه‌ی رشد اقتصادی و تجاری ایران در منطقه عمل کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Governance Structure Analysis and Challenges of Iran’s Logistics System: The Role of Institutions, Actors, and Systems

نویسندگان English

Maghsood Pouryari 1
Mehran Gholami 1
Mohmmad Sanago Motlagh 2
1 Assistant Professor, Road, Housing and Urban Development Research Center, Tehran, Iran.
2 Amadgaran Supply Chain Management, Tehran, Iran.
چکیده English

This article aims to analyze the Iranian logistics system and identify its key obstacles by examining the governance structure, actors, and information systems affecting this area. The research method is based on a documentary study and field analysis, in which more than 140 governance institutions, 142 companies with different ownership (private, government, quasi-government), and 80 related software systems have been examined. Also, 27 logistics operational loops and the role of institutions in each have been identified. The findings show that the complex governance structure, fragmentation and parallelism of institutions, lack of integration of information systems, and lack of coordination between components of the logistics system are the most important reasons for Iran's poor performance in global logistics indicators. These challenges have caused the share of logistics costs in the cost price of goods in Iran to reach about 30%, while this figure is below 6% in efficient economies. The conclusion of the article emphasizes the necessity of developing an integrated logistics system, reforming the governance structure, developing software infrastructure, and strengthening inter-agency coordination. Improving logistics will not only lead to a reduction in national costs, but can also act as a driving force for Iran's economic and trade growth in the region.

کلیدواژه‌ها English

Logistics
Supply Chain
Logistics Performance
- پوریاری، مقصود، غلامی، مهران، مومنی­مقدم، اکبر و حیدرزاده،  مریم (1404).  اﻟﮕﻮﻫﺎی ﻣﺮاﮐﺰ ﻟﺠﺴﺘﯿﮑﯽ اﺟﺮا ﺷﺪه در دﻧﯿﺎ، کد نشر: گ – 1140 چاپ اول: مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی.
- پوریاری، مقصود، سلیمانی سدهی، مجتبی (1404). گزارش فاز اول. (­شناخت و تحلیل وضع موجود)، پروژه تحقیقاتی تدوین برنامه عملیاتی توسعه لجستیک کشور (ساختاری، نرم‌افزاری و سخت‌افزاری)، مرکز تحقیقات راه­، مسکن و شهرسازی، مشاور: مدیریت زنجیره تامین آمادگران.
-سلیمانی سدهی، مجتبی و میاندوآبچی، الناز (1397). لجستیک تجاری. تهران، مؤسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی.
- شیخ سجادیه، محسن، سلیمانی سدهی، مجتبی و میاندوآبچی، الناز (1386). مروری بر سهم هزینه­های لجستیکی از GDP کشورها. تهران : موسسه مطالعات و پژوهش­های بازرگانی.
-مرکز پژوهش­های مجلس شورای اسلامی (1396). ﺑﺮرﺳﯽ ﺿﺮورت اﯾﺠﺎد ﻫﺎب و ﻣﺮاﮐﺰ ﻟﺠﺴﺘﯿﮑﯽ در اﯾﺮان، ﮐﺪ ﻣﻮﺿﻮﻋﯽ: 310 ﻣﺴﻠﺴﻞ: 15446.
-مرکز پژوهش­های مجلس شورای اسلامی (1396). ﭼﺎﻟﺶﻫﺎ و ﻣﻮاﻧﻊ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻟﺠﺴﺘﯿﮏ در ﺑﺨﺶ ﺣﻤﻞوﻧﻘﻞ اﯾﺮان. ﮐﺪ ﻣﻮﺿﻮﻋﯽ: 250 ﺷﻤﺎره ﻣﺴﻠﺴﻞ: 15548.
-اهمیت و تحولات بخش لجستیک در اقتصاد ایران طی دوره 1395-1365­، (1402). مرکز پژوهش­های اتاق ایران.
 
-Connecting to Compete2023, Trade Logistics in an Uncertain Global Economy, The Logistics Performance Index (LPI)and Its Indicators, The World Bank.
-Global Economics Prospects, World Bank Group, )2025(
-https://archive.doingbusiness.org/en/rankings. )2020(