پژوهشنامه حمل و نقل

پژوهشنامه حمل و نقل

بازتعریف جایگاه جهانی حمل‌ونقل دریایی ایران: واکاوی راهبردی بازاریابی بین‌المللی در عصر تحریم و رقابت ژئوپلیتیکی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر، خرمشهر، ایران
10.22034/tri.2026.580787.3451
چکیده
این پژوهش با هدف تحلیل استراتژیک عوامل مؤثر بر بازاریابی بین‌المللی این صنعت، از طریق به‌کارگیری مدل SWOT انجام شده است. پژوهش حاضر با رویکرد ترکیبی (کیفی–کمی) و با بهره‌گیری از روش دلفی و تحلیل Fuzzy AHP انجام شده است. و داده‌ها از طریق نظرات ۱۸ نفر از خبرگان حوزه حمل‌ونقل دریایی، بازاریابی و مدیریت استراتژیک گردآوری شده است. در ادامه، عوامل داخلی و خارجی شناسایی و بر اساس اجماع خبرگان، اولویت‌بندی شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که در بعد داخلی، موقعیت جغرافیایی و ظرفیت ناوگان ملی به‌عنوان مهم‌ترین نقاط قوت، و ضعف در بازاریابی دیجیتال، محدودیت‌های نهادی و آسیب‌پذیری برند بین‌المللی به‌عنوان مهم‌ترین نقاط ضعف مطرح هستند. در بعد خارجی نیز توسعه کریدورهای ترانزیتی، به‌ویژه کریدور بین‌المللی شمال–جنوب، و رشد تجارت منطقه‌ای به‌عنوان فرصت‌های کلیدی، در مقابل تشدید تحریم‌های بین‌المللی، رقابت فزاینده کریدورهای جایگزین و ریسک‌های ژئوپلیتیکی به‌عنوان تهدیدهای اصلی شناسایی شدند. تحلیل ماتریس SWOT نشان می‌دهد که راهبردهای تهاجمی (SO) مبتنی بر بهره‌برداری از ظرفیت‌های ژئوپلیتیکی در توسعه ترانزیت منطقه‌ای، در کنار راهبردهای تدافعی (WT) با هدف کاهش آسیب‌پذیری ناشی از تحریم‌ها، دارای اولویت استراتژیک بالاتری. این اساس، تقویت ائتلاف‌های منطقه‌ای، نوسازی ناوگان، توسعه بازاریابی دیجیتال و حرکت به‌سوی حمل‌ونقل پایدار، به‌عنوان مسیرهای کلیدی ارتقای رقابت‌پذیری بین‌المللی پیشنهاد می‌شود. از منظر نظری، این پژوهش با تمرکز بر بعد مغفول‌مانده بازاریابی بین‌المللی در صنعت حمل‌ونقل دریایی ایران، به غنای ادبیات موجود می‌افزاید؛ و از منظر کاربردی، چارچوبی برای تصمیم‌گیری استراتژیک در شرایط عدم‌قطعیت ژئوپلیتیکی فراهم می‌سازد. محدودیت اصلی پژوهش، دسترسی محدود به داده‌های تحریم‌محور بوده و پیشنهاد می‌شود در مطالعات آتی، از رویکردهای کمی پیشرفته نظیر مدل‌های فازی و تحلیل سناریو برای افزایش دقت و تعمیم‌پذیری نتایج استفاده شود. نتایج تحلیل فازی نشان داد که «تحریم‌های بانکی و بیمه‌ای» با وزن 0.214 مهم‌ترین عامل محدودکننده و «توسعه کریدورهای ترانزیتی» با وزن 0.228 مهم‌ترین فرصت راهبردی صنعت حمل‌ونقل دریایی ایران است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Repositioning Iran in the Global Maritime Transport Industry: A Strategic Analysis of International Marketing amid Sanctions and Geopolitical Rivalry

نویسنده English

Asghar Rashnoodi
Department of Business Management, Faculty of Economic and Management, Khorramshahr University of Marine Science and Technology, Khorramshahr, Iran.
چکیده English

The findings indicate that, within the internal environment, Iran’s geopolitical location and national fleet capacity constitute the most significant strengths, whereas weaknesses in digital marketing, institutional constraints, and the vulnerability of Iran’s international maritime brand represent the most critical weaknesses. In the external environment, the expansion of transit corridors—particularly the International North–South Transport Corridor (INSTC) and the growth of regional trade emerged as key opportunities. In contrast, the intensification of international sanctions, increasing competition from alternative transit corridors, and geopolitical risks were identified as the principal threats.

The SWOT matrix analysis reveals that aggressive (SO) strategies centered on leveraging Iran’s geopolitical and transit capacities, alongside defensive (WT) strategies aimed at reducing sanction-induced vulnerabilities, hold the highest strategic priority. Accordingly, strengthening regional alliances, modernizing the national fleet, expanding digital marketing capabilities, and transitioning toward sustainable maritime transport are proposed as key pathways for enhancing international competitiveness.

From a theoretical perspective, this study contributes to the existing literature by addressing the relatively neglected dimension of international marketing within Iran’s maritime transport industry. From a practical standpoint, it provides a strategic decision-making framework for policymakers and maritime stakeholders under conditions of geopolitical uncertainty. A major limitation of the study was restricted access to sanction-related data. Future studies are therefore encouraged to employ advanced quantitative approaches, including fuzzy decision-making models and scenario analysis, to enhance the precision and generalizability of findings.

The fuzzy analysis results demonstrated that “banking and insurance sanctions” with a weight of 0.214 constitute the most critical limiting factor, while “the development of transit corridors” with a weight of 0.228 represents the most significant strategic opportunity for Iran’s maritime transport industry.

کلیدواژه‌ها English

: International Marketing
Maritime Transport
SWOT Analysis
Fuzzy AHP
International North–South Transport Corridor

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 07 تیر 1405